Zuid-Holland kent veel sterke hightech en ICT-bedrijven, ontwerpbureaus en kennisinstellingen. Door gebrek aan samenwerking en cross-overs tussen deze sectoren blijft de economie van Zuid-Holland achter.

Trots op wat we hebben

Met een sterke en stabiele positie in hightech systemen, een snel groeiende ICT-sector en een levendige en groeiende creatieve industrie heeft Zuid-Holland een uitstekende uitgangspositie voor succes in Smart Industry.

“Toen we uitkeken naar een plaats voor een extra vestiging zagen we: Zuid-Holland, dat is de provincie waar de beweging zit, waar het gebeurt.”

Ruud van den Doel, Topic, vestigde zich in 2014 ook in Zuid-Holland

DE UITGANGSPOSITIE VAN ZUID-HOLLAND VOOR SMART INDUSTRY

Het CBS becijferde in 2010 dat Zuid-Holland 14.900 bedrijven kent in de HighTech Systemen en Materialen (HTSM), meer dan welke provincie ook. Met meer dan 100.000 banen is het de grootste topsector in Zuid-Holland. Dat is zo vreemd nog niet. Een hightech systeem is immers een complex product dat in kleine series wordt gemaakt door een multidisciplinair team. Voorbeelden zijn offshore installaties, de zeeschepen en de (radar)installaties daarop, melkrobots en tuinbouwrobotisering en meet- en regelsystemen voor laboratoria en de procesindustrie. Maar ook medische instrumenten en instrumenten voor wetenschap en ruimtevaart en precisieonderdelen van vliegtuigen zijn uiteraard hightech systemen. In de zeer diverse en brede Zuid-Hollandse maakindustrie loopt dus een rode draad: de overgrote meerderheid ontwikkelt en bouwt (onderdelen van) hightech systemen.

HTSM Maakbedrijven- SlimGemaakt

Zuid-Holland kent een grote concentratie van maakbedrijven in HTSM. Bron: MinEZ.

Zo is met 14.900 bedrijven is de sector HighTech Systemen en Materialen in Zuid-Holland groter in aantal dan in elke andere provincies. Een vijftiental grote of sterk groeiende OEM’s vormen de kopgroep van een een honderdtal OEM’s die een steeds belangrijkere bijdrage aan de economie leveren. En dan is er de booming ICT-sector en de creatieve industrie met internationale naam en faam. Daaromheen bevindt zich een flinke groep van ‘first tier suppliers die complete modules of deelsystemen leveren. Opmerkelijk is wel dat ook die bedrijven vaak meer dan 90 procent van hun omzet exporteren.  Een deel levert slechts aan één of enkele sectoren. En veel bedrijven in Zuid-Holland zijn van oudsher gewend hun eigen bonen te doppen, ook als het gaat om onderzoek en productie. De onderlinge samenwerking, zo belangrijk voor Smart Industry, laat dus nog te wensen over.
Smart Industry - SlimGemaakt

DE UITGANGSPOSITIE VAN ZUID-HOLLAND VOOR SMART INDUSTRY

Sterk en stoer
Zuid-Holland kent meer dan honderd zogeheten OEM’s, Original Equipment Manufacturers van hightech systemen. Op het kaartje geven we een vijftiental weer om een indruk te geven van de kracht en de diversiteit ervan. Bijvoorbeeld de top drie in omvang van de agro/food sector (Lely, Priva en Viscon); de grote maritieme bedrijven (SBM Offshore, IHC Merwede, Damen, Heerema); Huisman en Frames (olie & gas) uit de top drie MKB Maakbedrijven van Management Team; drie FD Gazellen (Van der Waay, Havatec en Orga bv) en enkele in het oog springende groeiers zoals Applikon (laboratoriuminstrumentatie), D.O.R.C. (medische instrumentatie), Mapper (semiconductor industrie) en Houdijk (voedselverwerking). Dynamische bedrijven uit diverse sectoren die stuk voor stuk vrijwel al hun producten exporteren en een flinke orderportefeuille hebben. Mist u er één? Aanvullingen zijn welkom op contact@slimgemaakt.nl

“DORC, verkeert al 25 jaar in een groeistuip”, (Profnews, 2007)
DORC, Zuidland, ontwikkelt en levert oogchirurgie-instrumenten
Het CBS becijferde in 2010 dat Zuid-Holland 14.900 bedrijven kent in de HighTech Systemen en Materialen (HTSM), meer dan welke provincie ook. Met meer dan 100.000 banen is het de grootste topsector in Zuid-Holland. Dat is zo vreemd nog niet. Een hightech systeem is immers een complex product dat in kleine series wordt gemaakt door een multidisciplinair team. Voorbeelden zijn offshore installaties, de zeeschepen en de (radar)installaties daarop, melkrobots en tuinbouwrobotisering en meet- en regelsystemen voor laboratoria en de procesindustrie. Maar ook medische instrumenten en instrumenten voor wetenschap en ruimtevaart en precisieonderdelen van vliegtuigen zijn uiteraard hightech systemen. In de zeer diverse en brede Zuid-Hollandse maakindustrie loopt dus een rode draad: de overgrote meerderheid ontwikkelt en bouwt (onderdelen van) hightech systemen.

 

Lees verder

Export boven samenwerking

Deze OEM’s worden bediend door een flinke kring van ‘first tier suppliers’ die complete modules aanleveren. Voorbeelden zijn grote bedrijven als ABB, Fokker Aerospace, Prysmian, Van Oord, Allseas, Gouda Refractories en Thales. Daarnaast maakt een reeks middelgrote bedrijven zoals Krohne Altometer, Royal Dahlman, Mokveld Valves, Vaf Instruments en Dutch Space onderdeel uit van de toeleveranciersketen van deze OEM’s. Opmerkelijk is dat veel van deze toeleveranciers meer dan 90 procent van hun producten naar het buitenland exporteren en slechts in beperkte mate leveren aan afnemers in de regio. Bovendien zijn er diverse toeleveranciers die wel in Zuid-Holland leveren, maar uitsluitend aan één sector, uitzonderingen als Hittech Multin, Festo, Entropia en Siemens daargelaten. We constateren dat bedrijven nog onvoldoende inspelen op kansen in de eigen provincie en regionaal omzetpotentieel slechts beperkt benutten. Onderlinge kruisbestuiving blijft daardoor achter.
Opvallend is verder dat veel van deze OEM’s en first tier suppliers vooral in eigen huis ontwikkelen en bouwen. Dat heeft ze tot nu toe bepaald geen windeieren heeft gelegd, maar is niet toekomstbestendig. Want de toekomst is ‘smart’, dat wil zeggen gedigitaliseerd, open en op allerlei manieren aan elkaar verbonden. Daar is dus nog een weg te gaan.

ICT en creatieve sector: de groeibriljanten

De ICT-sector in Zuid-Holland groeit van alle sectoren verreweg het snelst. Veel ICT bedrijven die software ontwikkelen voor bedrijven hebben hun thuisbasis in Zuid-Holland. Voorbeelden zijn Ortec, KPN, Siemens, Thales, VX Company Centric, Exact en Imtech ICT. En ook Magion, S&T, Visser ICT, Hoogendoorn, Vortech, TopDesk en Technolution. Bijna één derde van de FD Gazellen in Zuid-Holland levert ICT of diensten daar omheen. Ook het segment met smart applicaties en apps wordt steeds zichtbaarder. Denk hier bijvoorbeeld aan bedrijven zoals Sense-OS, Tam-Tam, DoubleSense, KE-works en TradeCloud; bedrijven die deels voortkomen uit YES!Delft. Deze bedrijven ontlenen hun bestaansrecht in belangrijke mate aan samenwerking met HTSM-bedrijven, maar wel vaak binnen één of enkele sectoren.


VI Company, een internetbureau uit Rotterdam, won bij de FD Gazellenawards in de categorieën sterkste toekomstvisie én aanstormend talent (fd, dec 2013)


Rem Koolhaas, Mecanoo, Cepezed, Spark, NPK, MMID, Van Berlo, Flex, Fabrique, Marcel Vroom, MVRDV… zomaar wat namen van bekendere architecten en ontwerpbureaus uit Zuid-Holland. Alleen al in Delft zijn meer dan honderdtachtig bedrijven aangesloten bij Ontwerpersvereniging Delft Design. In de topsector creatieve industrie in Zuid-Holland is het aantal banen in 25 jaar verdubbeld naar 40.000. Daarmee is het een van de weinige topsectoren met groei van betekenis en een specialisme van de provincie. Vanzelfsprekend zijn de faculteiten Industrieel Ontwerpen en Bouwkunde van de TU Delft belangrijke drijvende krachten hierachter. Wat opvalt binnen deze sector is dat samenwerking met de industrie vanzelfsprekend is voor industrieel ontwerpers, maar minder voor architecten.

Smart Industry - SlimGemaakt

 

 

 

 

 

Op de as Den Haag – Delft –Rotterdam concentreert zich de creatieve industrie.  Bron: MinEZ

Samen staan we sterk(er)

Samenvattend kunnen we concluderen dat de potentie voor meer innovatie, groei en dus voor meer Smart Industry in Zuid-Holland ruimschoots aanwezig is. Tegelijkertijd zien we dat kansen en mogelijkheden binnen de provincie nog onvoldoende worden benut. De diverse sectoren en bedrijven die bepalend zijn voor verdere ontwikkeling van Smart Industry in Zuid-Holland werken nog te weinig samen. En ook de verbinding en samenwerking tussen bedrijfsleven en kennisinstellingen laat nog te wensen over. Bovendien is er een sterke focus op internationale export, maar nog te weinig aandacht voor kansen ‘dicht bij huis’. Dit alles vormt een flinke belemmering voor het verder versterken van innovatie en dus ook voor het verder versterken van Smart Industry in de provincie.

Voor verdere groei is het nodig dat de groeisectoren hightech, ICT en creatieve industrie onderling beter samenwerken en gezamenlijk beter schakelen met de unieke kennisas in Zuid-Holland. En dat kan – ook nu al – succes opleveren! Succes in de zin van business. Ter inspiratie de figuur 10, met een zeker niet uitputtende serie voorbeelden van Smart Industry in Zuid-Holland.

Smart Industry - SlimGemaakt

 

 

 

 

 

 

Ook de kennisinstellingen in Nederland zijn in Zuid-Holland geconcentreerd. Bron: www.kansenvoorwest.nl

Smart Industry - SlimGemaakt

 

 

 

 

 

 

De provincie Zuid-Holland kent een kennisas van Noordwijk tot Dordrecht. Recente aanvullingen zijn onder andere YES!Delft, RDM Campus, Dutch Innovation Factory, Duurzaamheidsfabriek Dordrecht, SBIC en HTC Delft.

Smart Industry - SlimGemaakt

Voorbeelden van Smart Industry in Zuid-Holland. 

Smart Industry - SlimGemaakt

Een eerste overzicht van first tier suppliers in Zuid-Holland. Veel bedrijven exporteren vooral en maken dus maar beperkt deel uit van het totale HTSM-ecosysteem in Zuid-Holland.

“Ik heb me mijn hele leven bezig heb gehouden met Smart Factories in de dienstensector. De laatste tijd komen de ‘echte’ factories ook om de hoek kijken en ik moet eerlijk zeggen dat ik verbaasd ben door de enorme achterstand ten opzichte van de dienstensector.”

Hans Konstapel, future center smart systems, Leiden

Kennis(en)

Zuid-Holland barst van de kennisinstellingen. Drie universiteiten, waaronder de beste technische uiniversiteit van Nederland, zes vestigingen van TNO, Deltares, laboratoria van bedrijven in de chemie (Shell en DSM), agro/food (Unilever en Rijk Zwaan) en in de farmaceutische industrie (Bio Science Park Leiden).


RijkZwaan, zaadveredelaar uit De Lier, besteedt 30% van zijn omzet aan R&D en is na Philips de grootste sponsor van STW-projecten. RijkZwaan is bovendien een FD Gazelle (fd, dec 2013).


Ondanks de vorming van twee delta’s, The Hague Security Delta en de Medical Delta, laat de onderlinge samenwerking en de interactive met bedrijven te wensen over. Veel sectoren hebben hun eigen R&D-knooppunt, zoals het Bio Science Park in Leiden, de Demokwekerij Honselersdijk en ESA Estec. Logisch, want focus is belangrijk. Maar in de moderne maatschappij zijn cross-overs minstens zo belangrijk. De nieuwere knooppunten, zoals de RDM Campus, Duurzaamheidsfabriek Dordrecht en het High Tech Centre Delft (in oprichting), staan wat dat betreft anders in de wereld. Zij kijken over sectoren heen naar alle hightech en ICT bedrijven. Ook stimuleren zij de interactie tussen bedrijven en scholen en tussen bedrijven onderling. In potentie is er dus een zeer goede voedingsbodem voor innovatie; voorwaarde ook voor de (verdere) ontwikkeling van Smart Industry in Zuid-Holland. YES!Delft vervult een voorbeeldige rol om die innovatiekracht ook daadwerkelijk uit de instituten los te trekken.

Smart Industry - SlimGemaakt
ICT heeft van alle sectoren in de periode 1995-2011 verreweg de grootste groei gekend; tweemaal zo veel als de beste andere sectoren. Verder kent Zuid-Holland meer ICT dan de andere provincies. Bron: CBS, TNO.

“YES!Delft is one of the best business incubators in the world.”

says co-founder Dhruv Bhatli from the UBI index, a global ranking of university business incubators

Kansen

Kortom: alle elementen voor groei zijn aanwezig. Die kansen worden ook opgepakt, vooral door start-ups en door de grote bedrijven. We hebben een flink aantal voorbeelden verzameld van Smart Industry. Het middensegment van MKB-bedrijven lijkt nog wat te ontbreken. Laat ons het tegendeel gerust weten via contact@slimgemaakt.nl! Ondanks deze voorbeelden zien we dat Zuid-Holland op het gebied van innovatie, werkgelegenheid en economische groei in de breedte onderpresteert. Dit kan doorbroken worden door beter samen te werken, tussen bedrijven onderling en met kennisinstellingen. Dit vraagt op korte termijn om concrete acties waarbij alle betrokkenen de handen stevig ineen slaan. Zodat de groei die zichtbaar is in de ICT en creatieve industrie kan leiden tot een brede renaissance van de maakindustrie in Zuid-Holland.

Smart Industry - SlimGemaakt

AUTEURS

Anton Duisterwinkel | InnovationQuarter en Holland Instrumentation
Marco Kirsenstein | FME
Marie-Claire van Doremalen | Meetaalunie
Mario Willems | TNO
Renate Beausoleil | Provincie Zuid-Holland
Ritha van de Ruit | Kamer van Koophandel
Sigrid Bueving | Gemeente Delft
Tom van der Horst | TNO